مسأله 13 - اگر براى حج دو راه باشد يكى مأمون و بىخطر و ديگرى غير مأمون و با خطر ، وجوب حج ساقط نمىشود ؛ بلكه واجب است از راه بىخطر برود هر چند دور باشد . مسأله 14 - اگر در بلد خود مالى داشته باشد كه با حج رفتن تلف شود حج بر او واجب نخواهد بود ، و همچنين است اگر چيزى باشد كه شرعاً مانع از رفتن به حج باشد ، همچنانكه اگر حج رفتن سبب ترك واجب اهمّ از او شود ، مانند نجات غريق يا نجات كسى از سوختن ، يا آنكه حجّش متوقف بر اين باشد كه فعل حرامى انجام دهد كه اجتناب از آن اهمّ از حج باشد كه در تمام اين صور ، حج واجب نيست . مسأله 15 - هرگاه با اينكه حجّش مستلزم ترك واجب اهمّ يا به جا آوردن فعل حرام باشد به حج رود ، در اين صورت هر چند از جهت ترك واجب يا فعل حرام معصيت كار مىشود ، ولى ظاهر اين است كه حجش مجزى از حجة الاسلام خواهد بود . البته اگر شرايط ديگر را دارا باشد ، و فرقى نيست بين كسى كه حج از سال‌هاى قبل بر ذمّه‌اش مستقر بوده و كسى كه